Cisza przynosi nam często wiedzę, którą jeszcze nie do końca pojęliśmy, że mianowicie posiadamy życie wewnętrzne. Poprzez ciszę dziecko, być może po raz pierwszy, spostrzega własne życie wewnętrzne. Po doświadczeniu ciszy nie jest się tym, kim było się wcześniej.

Maria Montessori

W rozmowach z rodzicami często słyszymy, że jednym z głównych celów wychowania jest wspieranie rozwoju emocjonalnego dziecka. Rodzice pragną pomóc dzieciom w nauce rozpoznawania emocji — zarówno własnych, jak i innych ludzi. Chcą, aby ich pociechy potrafiły wyrażać uczucia oraz radzić sobie z emocjami, zwłaszcza z tymi trudnymi, jak lęk czy złość. Wielu rodziców zwraca także uwagę na budowanie poczucia własnej wartości oraz rozwijanie umiejętności koncentracji. W odpowiedzi na te potrzeby stworzyliśmy w naszej Klinice ofertę zajęć wspierających te aspekty rozwoju. Niemniej, już w codziennym życiu każdej rodziny można podjąć kroki, które stworzą warunki do regulacji emocji dziecka. Wszystkie one wiążą się z wyciszeniem.

Wyciszanie i uciszanie to dwa zupełnie różne procesy. Uciszenie dziecka jest działaniem krótkotrwałym, przynoszącym jedynie chwilową ulgę. W dzisiejszych czasach często sięgamy po „uciszacze” w postaci bajek na telefonie, tablecie czy telewizji. Dziecko siedzi wtedy cicho, nieruchomo wpatrzone w ekran, co na pierwszy rzut oka może wydawać się wyciszeniem. Jednak to złudzenie. Dynamiczne, intensywne i głośne bodźce, które dziecko otrzymuje z ekranu, przeciążają jego jeszcze niedojrzały układ nerwowy. W efekcie, po odejściu od ekranu, dziecko staje się jeszcze bardziej pobudzone i rozdrażnione.

Z kolei wyciszanie to proces długotrwały, który przynosi trwałe efekty. Umożliwia dziecku regulację emocji i daje narzędzia do samodzielnego radzenia sobie z pobudzeniem, rozdrażnieniem czy złością.

Istnieje wiele przyczyn nadmiernej pobudliwości u dzieci. Do najczęstszych należą:

• Zmęczenie i przebodźcowanie
• Bieżące wydarzenia, z którymi dziecko nie potrafi sobie poradzić
• Niezaspokojone podstawowe potrzeby (sen, głód, bezpieczeństwo, więzi, autonomia, granice)
• Brak stałego napięcia mięśniowego
• Problemy z układem przedsionkowym (dziecko jest w ciągłym ruchu, by poczuć, gdzie znajduje się w przestrzeni)

Nie istnieje jedna uniwersalna metoda na wyciszenie. Każde dziecko jest inne, ma swoje preferencje i potrzeby. Na szczęście każdy rodzic najlepiej wie, co może pomóc jego dziecku, a co nie. Istnieją jednak pewne uniwersalne zasady, które zazwyczaj działają na korzyść wyciszenia dziecka.

• Zapewnienie bezpieczeństwa

Dzieci czują się najlepiej w otoczeniu osób, którym ufają i przy których mogą być sobą. Stałe rytuały, uporządkowany harmonogram dnia i proste zasady sprzyjają poczuciu bezpieczeństwa. Dotrzymywanie obietnic i umów również buduje zaufanie — jeśli obiecujesz dziecku, że po przedszkolu pójdziecie na plac zabaw, zróbcie to.

• Porządek

Porządek w otoczeniu dziecka pomaga mu w koncentracji. Nie chodzi o pedantyczną czystość, ale o to, by wszystko miało swoje miejsce. Zbyt wiele zabawek może rozpraszać uwagę, dlatego warto zadbać o to, by były one uporządkowane w szafkach, szufladach czy pojemnikach.

• Ograniczenie bodźców

Zadbaj o to, aby w otoczeniu dziecka nie było zbyt głośno. Ciągła muzyka czy włączony telewizor nie sprzyjają wyciszeniu. Lepszy efekt przyniesie ciepłe, stonowane światło, cisza oraz miły zapach.

• Przytulna przestrzeń

Stwórz dziecku miejsce, w którym będzie mogło się schować, odpocząć, otulić miękkim kocem czy przytulić do ulubionego pluszaka. Przytulna przestrzeń sprzyja równowadze emocjonalnej.

• Miejsce na rozładowanie emocji

Warto zaaranżować przestrzeń, w której dziecko będzie mogło rozładować emocje. Świetnie sprawdzą się tutaj sensoryczne zabawki, jak gniotki, układanki, puzzle, piasek kinetyczny czy kołderka obciążeniowa.

• Ruch

Choć może się to wydawać sprzeczne, ruch również może pełnić funkcję wyciszającą. Ważne jednak, aby był to ruch siłowy, jak dźwiganie, przepychanie, turlanie czy automasaż. Zabawy stymulujące zmysł równowagi, jak chodzenie po linie czy huśtanie na hamaku, również mają działanie wyciszające.

• Kontakt z naturą

Bliskość natury ma dobroczynny wpływ na człowieka, a szczególnie na dzieci. Spacery, wędrówki czy zabawy na łonie natury pomagają w wyciszeniu. W domu warto postawić na naturalne zabawki i rośliny.

• Uważność i techniki oddechowe

Elementy mindfulness, jak techniki oddechowe, są doskonałym sposobem na wyciszenie. Proste ćwiczenia oddechowe, jak wyobrażanie sobie balonika w brzuszku, który napełnia się powietrzem, pomagają dziecku zapanować nad emocjami. Inne ćwiczenia, jak wąchanie w ciszy różnych zapachów czy wsłuchiwanie się w bicie własnego serca, również sprzyjają wyciszeniu.

• Czytanie książek

Czytanie dziecku wycisza, uspokaja i pomaga w koncentracji. Warto sięgnąć po książki takie jak „Jesteś kimś wyjątkowym. Relaksacje dla dzieci” Martyny Brody czy „Bajki do utulenia i wytchnienia” Izabeli Michty.

Kształtowanie w dzieciach umiejętności wyciszania się, relaksu i chwili ciszy to proces wymagający czasu i konsekwencji, ale przynoszący długotrwałe korzyści. Dzieci, które nauczą się czerpać radość z ciszy, będą lepiej radzić sobie z emocjami w dorosłym życiu. Pamiętajmy, że dzieci uczą się przede wszystkim przez naśladowanie dorosłych. Dbając o własne wyciszenie i równowagę emocjonalną, dajemy dzieciom najlepszy wzór do naśladowania.

Właśnie z myślą o potrzebach dzieci i rodziców, stworzyłyśmy cykl zajęć „Dzieciaki Emocjaki” wspierający kompetencje społeczno-emocjonalne dzieci w wieku 3-5 lat.